‘Suriname is een vrouwenland… je gaat verliezen’

door Eliézer Pross
PARAMARIBO — Vergeleken met Moederdag is de viering van Vaderdag in Suriname op zijn zachtst verwoord: nietszeggend. Die ‘stilte’ heeft een dieperliggende en vaak pijnlijke oorzaak die nauwelijks wordt besproken. Hint: het heeft allerminst te maken met de beruchte kreet: ‘mannen zijn honden’. Het probleem ontstaat vaak al bij de geboorte van het kind. “In sommige culturen, gaat het pasgeboren kind met de moeder mee naar háár moeder. Naar mijn gevoel is dit een gemiste kans, omdat juist die hechting na geboorte van groot belang is”, benadrukt Carl Breeveld, voorzitter van de Stichting Man Mit’ Man.
Afstandelijkheid
Psycholoog en orthopedagoog, Harry Mungra, beaamt dat dit bijdraagt aan afstandelijkheid tussen vaders en kinderen in een vroeg stadium. Hij stelt dat die afstandelijkheid al in de koloniale dagen, onder de tot slaafgemaakten bewust werd gecreëerd. “Contact tussen de vaders en hun pas geboren kinderen was verboden.” Dit fenomeen van afstandelijkheid gebeurt niet meer onder dwang, maar is wel ingebed in de Surinaamse cultuur. “In Suriname wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen wat bij vrouwen hoort, zoals het kind verzorgen. Je ziet zelfs dat als een vader een pasgeboren baby vasthoudt, al gauw wordt geroepen: ‘pas op, je weet niet wat je doet!’” illustreert Breeveld. Het is volgens hem beter om de man aan te moedigen en daarbij te begeleiden.

Militair en vader, John, beleeft dit fenomeen als een nachtmerrie. “Vanaf de geboorte van mijn zoon, ging mijn vrouw elke dag tot tien/elf uur ’s avonds met mijn zoontje bij haar moeder zitten. Ik zag mijn zoontje pas in de nacht. Ik heb herhaaldelijk haar en haar moeder erop gewezen dat dit niet kan. Maar ik kreeg steeds te horen dat ik vrouwen en moeders niet begrijp”, vertelt hij, hoorbaar gefrustreerd, tijdens het telefonische interview. De gevaarlijke ‘afstandelijkheid’ waarvoor Mungra en Breeveld waarschuwen, heeft John niet toegelaten ondanks het onbegrip van zijn vrouw en schoonfamilie. Hij zoekt de bas in zijn stem op en praat langzaam: “Ik was er vanaf het begin, vanaf de geboorte. En hij draagt mijn naam.”

‘”k wil mijn zoon niet door zoiets heen brengen als slechts twee keer per maand zien”

De pijn ligt anders bij hem. De situatie heeft hem en zijn vrouw uit elkaar gedreven. “Ze proberen nu het contact tussen mij en mijn zoontje op allerlei manieren te beperken. En hij is pas drie jaar, maar al ben ik op detachering voor een maand weggeweest, hij rent naar me toe als ik op bezoek ben. En als ik moet vertrekken, zegt hij: ‘Papa ik wil met je mee.’” Zijn omschrijving van wat er in hem omgaat op zulke momenten? “Het maakt mij gek van binnen”. De situatie escaleerde een keer dusdanig dat de Militaire Politie er aan te pas moest komen. De twee ouders n zelfs onder behandeling van een psycholoog.
De vader is angstig om naar het Bureau Familierechtelijke Zaken (Bufaz) te stappen om meer toegang tot zijn zoon af te dwingen. Hij wordt namelijk bedreigd met wat zich afspeelde in een eerder geval bij ‘zijn’ schoonfamilie. “Je ziet hoe dat is geëindigd. Je mag gaan naar Bufaz, maar je gaat lelijk op je gezicht vallen. Suriname is een vrouwenland. Jij gaat verliezen”, beet de moeder van zijn kind hem toe. “Ik wil mijn zoon niet door zoiets heen brengen als slechts twee keer per maand zien”, zegt hij angstvallig.
Ergste nachtmerrie
Zowel Breeveld als Mungra pleit voor meer evenwicht in de wijze waarop met de belangen van vaders in Suriname wordt omgegaan. Gaan naar de politie is vaak onbegonnen werk. Breeveld: “Als je aangifte zou doen, wordt je uitgelachen en weggestuurd.” Mungra: “Politieagenten moeten vanaf de training ook opgeleid worden in hoe om te gaan met mannen en vaders. Agenten zijn ook maar mensen die een bepaald beeld hebben van hoe hun eigen Surinaamse vader was: stoer en zonder emoties.”
Breeveld wijst erop dat het belang van zowel vader als moeder is vastgelegd in de Grondwet, maar de cultuur van ‘afstandelijkheid’ heeft jammer genoeg altijd geprevaleerd. Er is volgens hem wel hoop op verandering. Het parlement heeft bij wet vaderschapsverlof vastgesteld in juni 2019. “Een stap in de goede richting om vaders de ruimte te bieden, betaald verlof op te nemen, om te binden met hun pasgeboren kind”, aldus Breeveld. De toename van éénoudergezinnen zou daar geen excuus voor moeten zijn.
Mungra: “We moeten ophouden om de kinderen op te zadelen met de problemen tussen mama en papa.” Als begeleider van kinderen ziet hij een duidelijke trend: “Als ik kinderen zie die worstelen met vakken als wiskunde en rekenen, is het bijna honderd procent zeker dat de relatie met de vader is verstoord.” Met de huidige …