‘Poku na wan firi en firi na wan yeye’

05/09/2021 18:00

-
Shanavon Arsomedjo

Tranga Rugie besloot de inheemse medley te maken na een spirituele ingeving.
 

PARAMARIBO –
“Geestelijke communicatie is belangrijk en op grond hiervan krijg ik ingevingen, zoals in dit geval ook is gebeurd met de inheemse vloot/medley. Poku na wan firi en firi na wan yeye.” Dat is de filosofie van Tranga Rugie.

Ze is bekend als commerciële artiest, die ook bij Top Notch
heeft getekend. Maar niet lang geleden kreeg zij vanuit het
spirituele de boodschap om een andere wending te nemen op muzikaal
gebied. “Ik een zeer spiritueel mens, ik vertrouw op de almachtige
God en op het feit dat hij ons beschermengelen heeft gegeven.”

Vanuit die filosofie werkt de spirituele artiest met ingevingen,
wanneer het gaat om het maken van culturele muziek. Dat was ook het
geval toen zij werkte aan ‘Ala libi lontu’, de ‘ingi
vloot’. “Ik wilde meer aandacht besteden aan het uitdragen van
culturele muziek. Ik wilde mijn focus niet leggen op een specifieke
muziekstijl, maar gewoon culturele muziek maken.”

Vanaf het idee tot aan de lancering van het 38 minuten durende
nummer is goed doordacht. “Poku na wan firi en firi na wan
yeye”, verklaart ze. Daarom besloot de artiest het op een
culturele manier te doen, hetgeen bekend staat als ‘teri den
yeye’. Tranga Rugie zegt dat ze is uitgekozen om deze keer een
‘ingi vloot’ te maken, omdat zij affiniteit heeft met de
cultuur.

Haar moeder heeft inheems bloed en haar twee broers en zus zijn
van inheemse afkomst, waardoor ook zij volgens de inheemse traditie
is opgevoed. Daarom zegt zij dat de wortel van het inheemse evenals
de cultuur in haar zitten. “Ik heb veel respect voor de inheemse
cultuur. De taal en muziek maken deze cultuur zo mooi.”

Daarom bedacht de zangeres om een combinatie te maken van pure
inheemse muziek. Volgens haar komt de cultuur zo beter tot uiting.
“Ik vind dat er heel weinig aandacht hieraan wordt besteed,
waardoor deze verwatert. Omdat ik mezelf een inheemse voel, wil ik
de cultuur helpen koesteren.”

Liba

De artiest heeft de Samburagroep ‘Wayamu’ benaderd om, zoals het
hoort, een samenwerking aan te gaan met haar band The Music Lovers.
Zij zegt expliciet “zoals het hoort” omdat in de inheemse cultuur
de Sambura niet zomaar in muziek wordt gebruikt. “Maak je gebruik
van de Maraka en de Sambura, dan moet je de juiste richtlijnen
volgen.”

Uit eerbied voor de cultuur zijn Tranga Rugie en haar team de
medley gestart met Maraka, vervolgens in gebed gegaan, waarna de
overgang naar Samburakaseko volgde. “Een bekend gezegde is:
‘den ingi lay na liba, ala sortu liba den ingi de’. Daarom
vond ik het nodig om ‘ala liba pe ingi de’ te belichten in
onze muziek. En deze combinatie was een bijzonder geweldige
productie.”

De titel van de productie, die ze samen met stiching Apache
heeft bedacht, is niet zomaar ‘Ala liba lontu’. Het verhaal zit
diep. “In het geestelijke vertelt men je dat in elk kreek of rivier
waarin jij je bevindt in Suriname een inheemse is om je de nodige
kracht en bescherming te bieden. Zij zeggen dan dat ‘wan ingi
de fu dyo dyo yu’. Dit verhaal is een stukje geschiedenis en
nu openbaart het geestelijke zich met ‘Ala liba lontu’.”

Op grond van dit verhaal en deze geschiedenis zegt de artiest
‘wi e teri ala liba’. “Meestal wordt er muziek gemaakt
voor specifiek de ‘Saramacca ingi’, ‘Para ingi’,
‘Cottica ingi’, ‘Marwina ingi’, maar ik
heb me voorgenomen een vloot te maken voor alle ingi. Mi e teri
ala ingi fu ala liba.”

Bewustzijn

Met deze vloot wil Rugie het bewustzijn aanwakkeren. Zij wil
mensen ervan bewust maken dat er ook anderen zijn die van de
inheemse cultuur houden en deze respecteren. Zij verwacht daarom
ook dat de inheemsen het respecteren dat anderen opkijken naar hun
cultuur en dat zij meer aandacht en waardering hechten hieraan.

Tranga Rugie heeft een prettige samenwerking gehad met de
Samburagroep. Wat zij bijzonder vond, was dat zij meteen bereid
waren om dit te ondersteunen en hun cultuur uit te dragen in
combinatie met The Music Lovers. Als er samen muziek wordt gemaakt,
is het belangrijk om de muzikanten te bedanken middels een
presentje. Dat gebeurt meestal met een pangi en drank.

Ook de mannen van de muziekformatie waren met hun hele geest
aaanwezig. “Uiteindelijk was het vanaf het opnemen van die track
tot en met het maken van de videoclip een bijzonder moment. Ook die
andere artiesten, onder wie mijn zus Rochella Swedo, Gordon, Avaney
en Dwayne, heb ik niet zomaar benaderd. Ook dat was een ingeving.”
Tranga Rugie heeft in de planning om ook een ‘Ala Kondre’-album uit
te …