Naar een gezonde en groene leefomgeving

13/10/2021 17:30


 

Suriname wordt met trots beschreven als meest beboste land. Echter, de uiting van de waardering voor al dat groen begint dichter bij huis, in onze eigen woonomgeving. Hoe is ons leven verbonden aan de natuur om ons heen? Het project ‘Naar een groen en leefbaarder Paramaribo’ heeft tijdens de lockdowns in 2020 gewerkt aan het verkennen van deze verbanden. Via een reeks van zeven virtuele gesprekken gingen gastsprekers en deelnemers dieper in op thema’s gerelateerd aan stedelijk groen en menselijk welzijn.

Tekst Tropenbos
Suriname  – Beeld Suleta Drielsma-Monsels/L.
Willemen

ONZE GESCHIEDENIS, GEZONDHEID, economie, ons voedsel en klimaat,
zijn allemaal verbonden aan onze groene leefomgeving. De voordelen
van stedelijk groen zijn wetenschappelijk bewezen. Echter velen
staan niet stil bij de verschillende manieren waarop het bijdraagt
aan ons welzijn. Alleen als men de verbanden met de natuur beter
leert waarderen, kan men de vruchten plukken van een gezonde en
groene leefomgeving. Suriname heeft een kleine bevolking en een
groot landoppervlak. Toch is het merendeel geconcentreerd in en
rondom de hoofdstad. Paramaribo kent praktisch geen parken zoals in
andere landen. Stedelijk groen in onze context komt voor als
bosfragmenten (stukken bos in en tussen bebouwde gebieden),
beplantte pleinen, openbare tuinen, bomen langs straten en groene
bodembedekking.

Stedelijk groen levert ‘ecosysteemdiensten’: voordelen van de
natuur, zoals vruchten en kruiden, verkoeling van de omgeving, het
tegengaan van bodemverlies en wateroverlast, het garanderen van
bestuiving en het verfraaien van de omgeving. Een belangrijke
voorwaarde voor het kunnen genieten van deze voordelen is een
gezonde natuurlijke omgeving.

Stedelijke natuur

Een gezond ecosysteem wordt gevormd door een grote variatie aan
individuele planten en dieren. Ook stedelijke gebieden kunnen vele
planten- en dierensoorten, oftewel biodiversiteit, bevatten. In de
bosfragmenten van Paramaribo komen nog veel dieren voor. Hoewel de
hoofdstad nog genoeg ruimte heeft, wordt de biodiversiteit bedreigd
door verkavelingsprojecten waarbij al het groen wordt verwijderd.
Zo trof de organisatie Green Heritage Fund Suriname in 2012 180
luiaards bij het ontbossen voor een verkavelingsproject.

Bij de meeste verkavelingsprojecten wordt onvoldoende rekening
gehouden met het aanwezige groen en het welzijn van dieren. Dit is
ook merkbaar bij verkaveling van gronden die zowel in Paramaribo
als in Commewijne alsmaar verder in het noorden richting de zee
liggen. Gelukkig zijn er uitzonderingen, zoals de projecten van
woonstichting Sekrepatu en de Schuilplaats, waarbij bewust is
gewerkt met de bestaande omgeving en groen en leefbaarheidsaspecten
zijn meegenomen.

Om dit tot de norm te maken, moeten groen en
leefbaarheidsaspecten duidelijker worden meegenomen in de
voorwaarden voor verkavelingsvergunningen. Met wetgeving en beleid
voor groene stedelijke planning, zoals belastingvoordelen voor
degenen die een stuk bos laten staan, zou men veel beter in staat
zijn om stedelijk groen en stedelijke biodiversiteit te behouden.
Biodiversiteit vormt tenslotte de basis voor alle andere voordelen
van een groene woonomgeving.

Groene omgeving, gezonde samenleving

Boombeplanting
Drambrandersgracht.

Eén van die voordelen waaraan stedelijk groen bijdraagt en die
heel actueel is, is onze gezondheid: veilige, gezonde voeding,
fysieke activiteit en mentaal welzijn. Bij stadslandbouw worden
groenten, fruitbomen en kruiden gecultiveerd voor
voedselvoorziening. Dit kan op openbare plaatsen, zoals
buurtmoestuintjes of scholen of op privé erven.

Het telen van voedselgewassen op scholen bevordert ook het
praktisch leren van kinderen en kan worden gekoppeld aan andere
vakken. Om te voorzien in jouw eigen groenten is weinig terrein
nodig en is het beter voor het ecosysteem als er meer diversiteit
is in gewassen. Hoe dichterbij jouw woonomgeving het voedsel dat je
eet vandaan komt, hoe beter je weet wat je eet en of het gezond en
veilig is geteeld.

Bij fysieke activiteit geldt ook dat hoe dichterbij jouw
woonomgeving er (groene) faciliteiten zijn, hoe lager de drempel om
elke dag een beetje te bewegen. Hoeveel iemand sport wordt behalve
door het eigen gedrag en de sociale kringen, ook beïnvloed door de
omgeving, zoals door de aanwezigheid van toegankelijke, veilige
openbare ruimten en verkoelend en aantrekkelijk groen.

Strategisch geplaatst stedelijk groen in onze woonomgeving,
stimuleert ons om fysiek actief te zijn. In een prettige, groene
omgeving komt recreatief lopen meer voor, zijn kinderen actiever en
leidt men een minder zittend leven. Op internationaal niveau is één
van de acht aanbevolen investeringen, die in het beheer van
stedelijk groen en water, wat moet leiden tot verhoogde fysieke
activiteit.

Stedelijk groen en water hebben ook een ontstressend effect op
onze geestelijke gezondheid. Een kwalitatieve groene omgeving geeft
mensen de gelegenheid om meer energie op te nemen en te ontspannen.
Studies tonen de positieve verbanden tussen het zich bevinden in of
nabij de natuur en verminderde stress, beter concentratievermogen
en betere prestaties.

Onze volksgezondheid verbeteren kan vanuit verschillende
invalshoeken worden aangepakt en betreft niet alleen de
gezondheidssector, maar ook bijvoorbeeld de landbouw en de
stedelijke planning. Het is met …