COLUMN: Anton de Kom

24/12/2020 14:00 – Pokay Tongo

Stuart Rahan  
‘Wij slaven van Suriname’, de historische reflectie op onze Surinaamse geschiedenis geschreven door Anton de Kom, geeft ons een beetje licht in deze donkere periode. In het jaar dat er een politieke transitie kwam en de koloniale relaties onderdeel waren van politieke verwijten, gaf Anton de Kom ons wederom een stukje hoop. Zijn boek won de NPO Radio 1 Non-Fictieboekprijs van het Jaar2020.
Voor het eerst in 86 jaar sinds het historisch boekwerk in 1934 voor het eerst verscheen, kreeg het een prijs toegekend. Als je bedenkt hoe het kolonialistische Nederland sinds de eerste uitgave er alles aan gedaan heeft om het boek te censureren, mag deze prijs, nota bene in Nederland gewonnen, dan met gepaste trots worden ontvangen. Anton de Kom was in Nederlandse ogen een communist en opruier die plannen had om het koloniale bewind omver te werpen. Dat zijn idealen voor een onafhankelijk Suriname en een vrije samenleving uiteindelijk tot verwijdering van het koloniale regiem kon leiden, het zij zo. Het kan ook niet anders. Onze vaders en moeders die in slavernij geleefd hebben, hadden ook geen enkel andere droom dan als vrij mens in een vrije niet onderdrukte samenleving te willen leven en sterven.
Anton de Kom werd verbannen uit zijn geboorteland zonder enige vorm van proces en uitte zijn protest middels zijn beroemd geworden boek ‘Wij slaven van Suriname’, een aanklacht tegen racisme, uitbuiting en kolonisatie. Ondanks hij de vernederingen (dag en nacht achtervolgd door Nederlandse inlichtingendiensten) van Nederlandse autoriteiten moest ondergaan, geloofde Anton heilig in de redelijkheid. Hij bleef hoop houden en on speaking terms te blijven voor onafhankelijkheid van zijn Suriname. Anton ging zelfs in het verzet voor Nederland toen het onderdrukt werd door nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij probeerde hiermee zijn redelijkheid te bewijzen. Naïef gedacht maar zijn vastberadenheid voor een onafhankelijk Suriname met idem vrij volk heeft hij nooit opgegeven.
Langzaam maar zeker kwam het witte Nederlandse besef dat ontkenning en criminalisering van Anton de Kom niet langer stand kon houden. Al in de jaren vijftig van de vorige eeuw werd het boek van Anton herontdekt. Jonge Surinaamse intellectuelen herkenden Anton’s ongelijke strijd zoals zij zelf tegen bestaande witte muren opbotsten. ‘Wij slaven van Suriname’ werd gelezen, bestudeerd en doorgegeven. Het boek werd enkele malen heruitgeven en de voormalige kolonisator ontkwam er niet aan te erkennen dat de vrijheidsstrijd van Anton terecht was. Er kwam een monumentaal standbeeld (2006) en dit jaar werd ‘Wij slaven van Suriname’ opgenomen in de Nederlandse canon. Een overzicht van historische momenten/personen die tot het gemeenschappelijke Nederlandse gedachtegoed horen. Van deze vrijblijvendheid moeten wij af. ‘Wij slaven van Suriname’ behoort tot onze gemeenschappelijke geschiedenis en hoort als zodanig thuis in het reguliere onderwijs. De behoefte is groot. Blijkt dat sinds opname in de Nederlandse canon, er al meer dan vijftienduizend exemplaren van de laatste herdruk zijn verkocht.
In Suriname wordt het gedachtegoed van Anton de Kom gepolitiseerd en claimen Desi Bouterse cum suis de Surinaamse verzetsheld. Anton de Kom is echter nooit voorstander geweest van verzet middels geweld maar koos voor dialoog en erkenning van de Surinaamse uitbuiting door Nederland. Nederland is Suriname meer dan een gerehabiliteerde Anton de Kom verschuldigd. De politieke partij Groen Links heeft in de Tweede Kamer in een motie het Nederlandse kabinet gevraagd om “een ruiterlijk gebaar voor de gedwarsboomde Surinaamse schrijver, activist en verzetsheld waarin het foutieve handelen van de toenmalige overheid inzake Anton de Kom ondubbelzinnig wordt erkend”. Er worden stappen gezet. Met de NPO Radio 1-prijs is het eerherstel dichterbij gekomen. Wie weet komen over niet al te lange tijd ook officiële excuses door het Nederlandse staatshoofd, koning Willem-Alexander. Dank aan Anton die eindelijk een welverdiende rust zal krijgen voor zijn strijd.
taknangami@live.nl
  Tweet
 
Gerelateerde artikelen

………… (DWT)


Lees verder

Bron: De Ware Tijd Suriname