‘O jee, daar gaat mijn broodwinning’

Impact oliewinning op visserijsector wordt onderschat
Vissers in Suriname kijken met angst en beven naar de toekomstige olie- en gaswinning voor de kust. Want die zal mogelijk een negatieve impact kunnen hebben op de visbestanden en daarmee hun bestaan. Er is wat dat betreft onvoldoende data beschikbaar en er is bitter weinig onafhankelijk eigen onderzoek gedaan om na te gaan wat de gevolgen zouden kunnen zijn. Afgaande op de eerste ervaringen in Guyana en een uitgevoerde studie in het West-Afrikaanse Ghana, is de vrees niet geheel onterecht.
Tekst Armand Snijders
In 2007 werd voor de kust van het Ghana olie ontdekt. Niet eens zulke grote hoeveelheden als nu op de oceaan voor de kust van Suriname (en Guyana) het geval is, maar de negatieve impact die de winning daarna had op de ooit bloeiende visserijsector was enorm. Dus de vraag rijst of we hier, met de lessen van Ghana, wel voldoende zijn voorbereid om die gevolgen te beperken en er vooral voor open staan om nu alvast maatregelen te treffen.
Die vraag stelt visser John zich vrijwel iedere dag sinds de eerste oliebron begin 2020 door Apache Corporation in blok 58 voor de Surinaamse kust werd ontdekt. “Toen ik dat hoorde dacht ik gelijk: ‘O jee, daar gaat mijn broodwinning’, net zoals in Guyana nu gebeurt”, zegt de Guyanees, die al twintig jaar deel uitmaakt van verschillende bemanningen op Surinaamse vissersboten. “Ik hoor van mijn collega’s in mijn geboorteland alleen maar verontrustende verhalen. De vangsten zijn daar enorm teruggelopen sinds de oliemaatschappijen op zee actief zijn.”

“Tot nu toe uitgevoerde onderzoeken hebben niet aangetoond dat olie- en gasactiviteiten impact hebben op de visserij”
Anthony Jackson, projectmanager
Eigen vlees keuren
Die beweringen staan in schril contrast met wat ExxonMobil zegt. Die stelt dat het bedrijf zich inzet voor het ondersteunen van studies naar de milieueffecten van zijn activiteiten. “Tot nu toe uitgevoerde onderzoeken hebben niet aangetoond dat olie- en gasactiviteiten impact hebben op de visserij”, aldus ExxonMobil’s projectmanager Guyana Anthony Jackson. Maar weinig critici in het land hechten daar waarde aan, omdat het “de slager is die zijn eigen vlees keurt”.
Hij verwijst naar een studie die vorig jaar is gestart in samenwerking met Guyana’s Environmental Protection Agency. Daarin werd uitgesloten dat de olie- en gassector de oorzaak is van de huidige lage visstand. Het werd toegeschreven aan het veranderende klimaat en de z regenval. Hij verwees ook naar lopend onderzoek door de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties die tot dusver de olie- en gassector niet heeft aangemerkt als een oorzaak van een schijnbare achteruitgang van de visstand.
Nog veel studie nodig
John vindt dat wel heel opzichtig. “Dan zouden de vissen niet in één klap verdwijnen.” Hij krijgt bijval van Guyana’s minister van Landbouw, Zulfikar Mustapha, die veel minder stellig is dan de topman van ExxonMobil: “Er is veel meer studie nodig voordat we een conclusie kunnen trekken, daarom is het zo belangrijk dat we doorgaan met deze onderzoeken.”
In andere landen, die hun hulpbronnen al tientallen jaren exploiteren, wordt de visserijsector geplaagd door een vergelijkbare situatie en studies hebben geconcludeerd dat de olie- en gasproductie wel degelijk de schuldige is. Naar aanleiding van een studie van 2015, uitgevoerd door de Universiteit van Bergen in Noorwegen, werd onderzoek gedaan naar de ‘impacts of the oil and gas Industry on the livelihoods of men and women working in the fisheries’ in Shama, een kustplaats in Ghana, zo’n twintig kilometer ten oosten van Takoradi, waar de meeste olie- en gasgerelateerde activiteiten plaatsvonden.
Veranderingen
Dat heeft grote gevolgen gehad voor de ooit bloeiende visserijsector. Volgens de Noorse universiteit staat onomstotelijk vast dat vissers direct en indirect zijn getroffen door de olie- en gasindustrie. De geïnterviewde vissers vertelden dat er veranderingen werden opgemerkt in de soorten gevangen vis en bovendien in de toegang tot de visvoorraad.
“In Shama deden zich enkele negatieve effecten van olie- en gasactiviteiten voor. Alle geïnterviewde vissers en vishandelaren benadrukten de negatieve impact van olie en gas op hun levensonderhoud. Met de exploratie en productie van olie en gas zijn Safety Exclusion-zones (‘no go’-zones) afgebakend waar niet gevist mag worden.” Vissers die zich, al dan niet per ongeluk, in deze afgebakende ‘no go’-zones begeven, worden soms gearresteerd, anderen werden zelfs door marineofficieren geslagen, zo vertelden de vissers die hen zagen vissen in de buurt van de afgebakende zones.

“Het komt regelmatig voor dat vissersboten en vistuig schade lijden door alle activiteiten rond de oliewinning”

Daling visvangst
De boorschepen (FPSO’s) hebben daarnaast krachtige verlichting die vissen aantrekt. Het aantrekken van vissen in deze ‘no go’-zones, kan leiden tot het behoud van vissoorten, vooral die met uitsterven worden bedreigd. “De …