‘Niemand kan mij zeggen dat ik Saamaka Daka niet kan vieren’

Tekst en beeld Audry Wajwakana
PARAMARIBO — “Mijn verjaardag is niet uw verjaardag. Als er een algemene verjaardag is bepaald, kom ik ook om die te vieren, maar niemand kan mij zeggen dat ik Saamaka Daka niet mag vieren.” Dit zegt Renaldo Huur, voorzitter van stichting 19 september 1762, die bij de president en het ministerie van Binnenlandse Zaken een verzoek heeft ingediend om 19 september tot een nationale vrije dag uit te roepen.
Op die dag is het dit jaar 260 jaar geleden dat de Saamaka het vredestraktaat met de toenmalige koloniale overheid heeft getekend. Voor de stichting een goede reden om deze dag onder het thema ‘Bondji ko na wan, henda go a fesi u Saamaka’ (eenheid en saamhorigheid voor de ontwikkeling van Saamaka) groots te herdenken.

“Huur vindt het belangrijk dat Saamaka Daka los van Marrondag, ook wordt gememoreerd”

Het vredesverdrag van de Saramaccaners volgde twee jaar na de vrede voor de Aucaners, die op 10 oktober 1760 werd getekend en sinds 2010 nationaal als Dag van de Marrons wordt gevierd. Op 19 maart 2020 is stichting 19 september 1762 opgericht met het doel ook meer bekendheid te geven aan de ondertekening van het vredesverdrag van de Saamaka, één van de zes marronstammen. Bij de eerste herdenking in 2019, geconcentreerd in de Palmentuin, kregen de mensen die de dag wilden herdenken van de overheid vrij. De twee daaropvolgende jaren konden vanwege de coronapandemie geen activiteiten worden gehouden.
Huur vindt het belangrijk dat Saamaka Daka los van Marrondag, ook wordt gememoreerd. “Op 19 september 1762 hebben onze voorouders hun vrijheid gekregen. Ze hebben strijd geleverd om ons nu een bestaan te geven. Het is ons recht om deze dag ook te mogen herdenken.” Hij kijkt daarom uit of de overheid het verzoek van de stichting zal goedkeuren.
Activiteiten
Speciaal voor deze herdenking heeft de stichting de commissie Herdenking 260 jaar Saakama Daka in het leven geroepen. Haar taak is de geplande activiteiten rondom de viering in het bestuurscentrum Atjoni aan de Boven-Suriname te coördineren. Hoewel Pokigron als centrale herdenkingsplaats wordt aangemerkt, is volgens Huur eenieder vrij om in zijn of haar woongebied in andere dorpen, Paramaribo, maar ook in het buitenland op de eigen manier deze dag te herdenken.
Hiermee wil hij de Saramaccaners stimuleren hun cultuur naar anderen toe te uiten en “mensen bewust maken wat onze cultuur allemaal te bieden heeft: weri wan kamisa, pangi of bori wan anyumara brafu, kasaba supu”, zegt hij. In verband met het jubileumjaar wil de stichting een speciale pangi uitgeven. “We kunnen een algemene pangi uitgeven, maar elk dorp mag er zelf ook één kiezen.” De commissie moet nog kijken hoe dit het best kan worden ingevuld.
De herdenkingscommissie is in tweeën opgesplitst en wordt geleid door Humphry Jeroe, oud-districtscommissaris van Sipaliwini. De ene werkgroep is voor het plannen en coördineren van de culturele activiteiten en de andere voor de christelijke. De herdenkingsfestiviteiten beginnen op 1 juli met een Saamaka Gafu Neti (lofprijzingsavond) met zang, dans, dichtkunst en aanbidding in Gemeente Logos.
Voorbereidingen
In aanloop naar de grote herdenkingsdag zullen er fundraisingsactiviteiten te Brownsweg, een Banamba-contest in de Anthony Nesty Sporthal en een traditionele lezing te Pokigron worden gehouden. Hoewel het feestprogramma voor de herdenkingsdag nog niet af is, zullen volgens Jeroe een dankdienst, feestvergadering, rituelen en een botenwedstrijd niet ontbreken. “Er zullen in Pokigron ook hotspots worden geplaatst waar het publiek kan gaan kijken hoe bijvoorbeeld cassave wordt geraspt en gebakken, rijst wordt gestampt, vlechtwerk wordt gemaakt enzovoort.”
Stichting 19 september 1762 werkt samen met stichting Saamaka un Zunta kon na wan van professor Frank Jabini, die verschillende virtuele lezingen organiseert. Hiermee wordt duidelijk dat er ook ruimte is voor bezinning.
De voorbereidingen van de herdenking zijn in het laatste kwartaal van 2021 begonnen. “Sterfgevallen binnen families en de wateroverlast nu in het Brokopondogebied hebben onze werkzaamheden nadelig beïnvloed. Het mag niet zo zijn dat een deel van de gemeenschap lijdt en een ander deel bezig is met feest te organiseren. Vandaar dat bepaalde dingen zijn geannuleerd. Hopelijk dat de problemen snel zijn opgelost, zodat we met een gerust hart Saamaka Daka kunnen vieren”, aldus Jeroe.