COLUMN: Verbazing

GANGA / Sharda Ganga
Heel vervelend vond ik het dat ik de vorige week verstek moest laten gaan, waarvoor mijn excuses. Mijn handen jeukten om te vertellen waarom de reçufraude mij precies 0 procent verbaasde. Wat mij verbaasde was de verbazing. De hoeveelheid verbazing en de heftigheid van de verbazing. De identiteit van de grootste verbazers verbaasde mij uiteraard niet- het was zoals gewoonlijk zo voorspelbaar als zon die elke ochtend opkomt.
Maar het is véértig miljoen, roept u nu, dat is toch een verschrikking! En u heeft helemaal gelijk- het is een enorme som geld. Omgerekend 1,7 miljoen US dollars of iets daaromtrent. En nu ga ik iets schrijven waar u van zal gruwen, ik waarschuw u tevoren.
Hier komt ie: het is inderdaad een enorme som geld, je krijgt er buikpijn van. En tegelijk: het is slechts een schijntje in vergelijking met de enormiteit van de schade die continu aan ons land en aan ons bestaan wordt toegebracht door een systeem van zelfvernietiging waar niet alleen deze regering, en ook niet alleen de vorige regering, maar zelfs de veelgeprezen regeringen onder Venetiaan en daarvoor, verantwoordelijk voor moeten worden gehouden.

De deelnemers van de trainingen maakten analyses van hun afdelingen, en legden een batterij aan rode vlaggen (red flags) en corruptiegevoelige processen bloot

Laat me u proberen uit te leggen- in de wetenschap dat velen nu gaan denken: ze is natuurlijk gewoon VHP’er jawel, heb je d’r haar gezien, zo glad. Maar kijk, zo een jaar of 10 – 12 geleden, toen de huidige president nog Minister van Justitie en Politie was, werden wij (de civil society organisatie waaraan ik verbonden ben) gevraagd door dat ministerie/die minister, om trainingen te verzorgen om de bewustwording over corruptie, en corruptiepreventie te verhogen.
Na de verkiezingen van 2010 werden we gevraagd om door te gaan, nu met de administratieve toppen van alle ministeries -denk directeuren, onderdirecteuren, afdelingshoofden. Die trainingen, die behoorlijk pittig n, hebben onze kijk op de administratieve organisatie van de overheid voorgoed veranderd. We leerden dat elk ministerie gewoon eigen regels maakt naar gelang het hun uitkomt, en met hun bedoel ik de politieke leiding.
We leerden over mensen die werden overgeplaatst of thuis gezet omdat ze durfden om onregelmatigheden te melden. Over bonnen die nooit werden gecontroleerd, of bonnen die 3000 keer werden gecontroleerd waardoor cruciale zaken werden gemist, omdat er niets aan de stok bleef hangen voor de top, de subtop, of voor de derderangs ambtenaar die wel eersterangs propagandist is.
De deelnemers van de trainingen maakten analyses van hun afdelingen, en legden een batterij aan rode vlaggen (red flags) en corruptiegevoelige processen bloot. Wat ik wil zeggen is: het reçugeval is slechts een enkel geval dat toevallig aan het licht is gekomen, en dat juist vanwege de grofheid ervan opvalt. Het is absoluut geen geraffineerde (sophisticated) fraudegeval. Als je met ongeraffineerde fraude al veertig miljoen kan wegdragen, wat wordt weggedragen door slimmere mensen?
Wat is weggedragen de afgelopen, zeg, dertig jaar? Als mensen na een training van een paar dagen al in staat zijn om hun eigen afdelingen zo te analyseren, en zoveel bloot te leggen, stel je eens voor wat we kunnen doen als we het echt aanpakken als grootscheepse corruptie- preventieprogramma binnen de overheid. (Uiteraard is er nooit iets gebeurd met de aanbevelingen van de training – ook dat verbaast mij precies 0 procent). Moeilijk is het absoluut niet. Maar je moet het wel willen, als regering. En er is precies 0 procent wil, denk ik. Veel woorden, weinig wol.
De kern van het probleem is dat helaas in onze politieke geschiedenis er steevast van alles en nog wat geaccepteerd wordt van partijleiders, partijleden en coalitiegenoten om aan de macht te blijven. Dat betekent ook dat de administratie van het land nauwelijks serieus meer genomen wordt- wat niet verbazingwekkend is, als je consequent de technocraten vervangt door politieke benoemingen. Het institutioneel geheugen is vakkundig om zeep geholpen. De grofheid van het ontmantelen van de administratieve huishouding van de overheid is het beste geïllustreerd door de die is vertoond met administratieve stukken in dozen, mapjes, tussen allerlei andere rommel in.
Ons probleem is niet die veertig miljoen- dat is slechts een symptoom. Zolang elke regering denkt dat zij hele ministeries en kabinetten opnieuw moet en mag bemensen met pajongwaaiende propagandisten, nitwits van neven, zonderlinge zonen, dubbel genationaliseerde dochters, schobbejakkende schoonvaders, mooiweerspelende maîtresses en minnaars, schreeuwlelijke schrijvers en wat dies meer zei, kunnen we elke twee jaar op het plein gaan staan, steeds in wisselende formaties.
gangadwt@gmail.com