ACHTERGROND — Verbeter het milieu, begin bij jezelf

President Chandrikapersad Santokhi heeft de afgelopen week in Sharm-el-Sheikh in Egypte, waar hij de klimaatconferentie van de Verenigde Naties (COP27) bijwoonde, vooral weer lopen bedelen om geld om de strijd tegen de klimaatverandering te kunnen aanbinden. Echter, het is gerechtvaardigd om de vraag te stellen wat Suriname, en met name opeenvolgende regeringen, zelf heeft gedaan om zich te beschermen tegen de gevolgen van de grillige veranderingen.
Tekst Armand SnijdersBeeld dWT archief
Het was een triest teken aan de wand dat Santokhi de wereld in Egypte verzocht op te draaien voor de kosten van de overstromingen eerder dit jaar in Brokopondo. Die zouden, zo beweerde hij stellig, een gevolg zijn van de klimaatverandering.
Maar dat is nooit vastgesteld omdat er nimmer onafhankelijk onderzoek door deskundigen naar is verricht. Waarschijnlijk speelt er veel meer mee, zoals verkeerd management bij de stuwdam en het niet bijtijds adequaat reageren op de ontstane noodsituatie. Ongetwijfeld zal de overtollige regenval een rol hebben gespeeld, maar het was niet dé oorzaak van de ellende.
In vergelijking met de veel ernstigere overstromingen eerder dit jaar in onder meer Pakistan, China en India, die gebieden groter dan Nederland blank zetten, een miljardenschade veroorzaakten en honderden mensen het leven kostten, n de paar natte voeten in Brokopondo peanuts. Daarmee wordt de situatie niet gebagatelliseerd, maar het persoonlijke leed van de getroffen bewoners wordt in dat licht wel in het juiste perspectief gesteld. Een perspectief dat Santokhi duidelijk niet voor ogen had.

Het ‘verbeter de wereld, begin bij jezelf’-principe is nog niet tot onze leiders doorgedrongen, terwijl toch al tientallen jaren bekend is dat het met het milieu de verkeerde kant opgaat

Grote mensenwereld
Iedereen vraagt zich af hoe hij zijn claim op het wereldtoneel heeft onderbouwd. Want zonder onderzoeksdocumenten die zijn beweringen staven, zal dat bij voorbaat een onmogelijke missie zijn geweest, die is gedoemd te mislukken. In de grote mensenwereld willen andere leiders toch echt bewijzen zien voor ze ook maar in overweging willen nemen compensatie te geven.
Maar de president was volgens zijn zeggen niet alleen in Egypte om geld bij elkaar te schrapen voor Brokopondo, ook voor de aanpak van klimaatverandering in het algemeen maakte hij zich hard. Hij herhaalde met veel van zijn collega’s uit andere (ook minderdraagkrachtige) landen het pleidooi dat de rijke landen met de honderd miljard US dollar over de brug moeten komen die ze in het Parijs Akkoord van 2015 hadden beloofd. Een duizelingwekkend bedrag, waar Suriname ook wat van hoopt te krijgen. Maar de wereld laat die arme landen tot nu toe hopeloos in de steek. Wat dat aangaat heeft Santokhi gelijk.
Bekende stokpaardjes
Uiteraard werden ook in Egypte de bekende stokpaardjes tevoorschijn gehaald, zoals de dichte bosbedekking van Suriname, dat als één van de zeer weinige landen in de wereld koolstofnegatief (carbon negative) is. En om dat zo te behouden, zal de wereld moeten dokken. Maar als je zelf met je handen in de zakken achterover blijft leunen en als land niets onderneemt om de vervuiling in je land effectief te bestrijden en je te wapenen tegen de klimaatverandering, dan heb je eigenlijk geen enkel recht om eisen te stellen.
Het ‘verbeter de wereld (in dit het geval het milieu), begin bij jezelf’-principe is nog niet tot onze leiders doorgedrongen, terwijl toch al tientallen jaren bekend is dat het met het milieu de verkeerde kant opgaat. Maar zoals zo vaak heeft vanuit de overheid niemand het initiatief genomen om wat het zorgwekkende klimaatvraagstuk aangaat de koe bij de horens te vatten en te bedenken hoe het Surinaamse milieu kan worden beschermd. Dus er is ook geen langetermijnbeleid voor opgesteld, terwijl dat echt zal moeten.
Mangroveproject
Het zijn vooral particuliere initiatieven die zichtbaar vruchten afwerpen. Het mangroveproject van professor Sieuwnath Naipal is daar het meest in het oog springende voorbeeld van. Steun van de overheid krijgt het project nauwelijks, maar de regering loopt er wel opzichtig mee te koop en te pronken als er buitenlandse gasten zijn.
Mangrove planten om de kusterosie tegen te gaan is een project waar de hele samenleving van profiteert, ook de overheid. Desondanks kan het niet op de ruimhartige financiering van de regering rekenen. Dat er geen geld voor is, is een drogreden: met een beetje goede wil en vooral de technische ondersteuning van de overheid, zouden donoren massaal in de rij moeten staan. Maar omdat de echte politieke wil ontbreekt, moet Naipal zich maar behelpen met de weinige middelen die hij heeft.
Zonnepanelen
De overheid en regering zouden eigenlijk het voortouw moeten nemen bij het promoten van milieuvriendelijke oplossingen in de samenleving. Dat hoeft echt niet zoveel geld te kosten. En waarom liggen er bijvoorbeeld geen zonnepanelen op het dak van het kabinet van de president, het presidentieel paleis en andere overheidsgebouwen? Dat vergt een investering maar verdient zich op de langere termijn dubbel en dwars terug. Dat moet als muziek in de oren klinken van ’s lands boekhouders.
Bovendien worden de vervuilende dieselgeneratoren van de EBS aan de Saramaccastraat minder belast, wat minder uitstoot van CO2 zal betekenen. En niet in de laatste plaats gaat er een duidelijke boodschap richting de burgers dat iedereen met minder vervuilende methoden in het levensonderhoud moet voorzien.
Daarbij moet wel worden aangetekend dat het een hels karwei zal zijn om een groot deel van de samenleving daarvan te overtuigen. Dat vergt een drastische mindshift. Want tal van bewustwordingscampagnes hebben er bijvoorbeeld ook niet voor gezorgd dat mensen hun petflessen en ander afval in de prullenbak gooien, zoals het hoort.
Ongebreidelde houtkap
Behalve voor zonne-energie is Suriname een goede plek voor windenergie, al zijn de meningen daarover verdeeld. In ieder geval zijn vooral in het kustgebied voldoende plekken aan te wijzen voor kleinschalige windparken. Alle beetjes helpen wat dat betreft. Ook kunnen kleine waterkrachtcentrales worden gebouwd. Hoewel dat een stuk ingrijpender is dan wind- en zonne-energie.
Als het om het milieu gaat, kun je niet om de ongebreidelde houtkap heen. Volgens tal van deskundigen is daardoor het percentage van het land dat met bos is bedekt is al lang geen 93 procent meer, zoals al decennia …